Tin tức – sự kiện

15 T11
2026

Thông tư số 11/2026/TT-BYT: Thực hiện đúng quy định về thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi phục vụ chẩn đoán và điều trị

Ngày 15/5/2026, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BYT quy định Danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định cụ thể danh mục bệnh thuộc trường hợp được phép thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi theo khoản 3 Điều 6 Luật Dân số số 113/2025/QH15.
Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng trong thực hành khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt đối với hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc và chẩn đoán trước sinh, sơ sinh. Việc nắm vững và thực hiện đúng quy định không chỉ bảo đảm tuân thủ pháp luật mà còn góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn, bảo vệ quyền lợi người bệnh và giữ vững y đức của người hành nghề.

1. Hiểu đúng phạm vi và mục đích của Thông tư
Theo Điều 1 và Điều 2 Thông tư số 11/2026/TT-BYT, Bộ Y tế ban hành Danh mục các bệnh được thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị; đồng thời giải thích việc xác định giới tính thai nhi phục vụ mục đích này là sử dụng kỹ thuật chuyên môn để xác định cặp nhiễm sắc thể giới tính, gen biệt hóa giới tính hoặc kiểu hình giới tính của thai nhi, nhằm phục vụ chẩn đoán các bệnh lý di truyền có đặc điểm biểu hiện khác nhau giữa nam và nữ.
Điểm cần đặc biệt lưu ý là: Thông tư không mở rộng quyền được biết giới tính thai nhi theo nhu cầu cá nhân, mà quy định có điều kiện, phục vụ mục đích y tế. Việc thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi chỉ được thực hiện đối với các bệnh thuộc Danh mục ban hành kèm theo Thông tư và phải gắn với mục đích chẩn đoán, điều trị theo quy định.
Theo Điều 3, các bệnh được đưa vào Danh mục phải có cơ chế liên quan trực tiếp đến giới tính và có ý nghĩa lâm sàng đối với chẩn đoán, tiên lượng hoặc quyết định xử trí trước sinh, sơ sinh. Các nhóm bệnh được đề cập gồm bệnh liên quan đến giới tính, bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường số lượng hoặc cấu trúc nhiễm sắc thể giới tính và rối loạn phát triển giới tính.
Như vậy, việc xác định giới tính thai nhi trong trường hợp này là một nội dung gắn với yêu cầu chuyên môn, không phải mục đích độc lập của hoạt động siêu âm, xét nghiệm hay sàng lọc trước sinh.
2. Những nội dung nhân viên y tế cần lưu ý trong thực hành
Để triển khai thống nhất, đúng quy định, viên chức và người lao động cần lưu ý một số nội dung trọng tâm sau:
a) Đối với người thực hiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và dịch vụ kỹ thuật liên quan:
Nắm vững phạm vi, mục đích và Danh mục bệnh được ban hành kèm theo Thông tư; không sử dụng quy định này làm căn cứ để thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi theo yêu cầu hoặc vì mục đích lựa chọn giới tính.
Khi thực hiện các dịch vụ kỹ thuật có liên quan, cần bảo đảm đúng chỉ định, quy trình chuyên môn và phạm vi kỹ thuật được phê duyệt; việc xác định, sử dụng hoặc cung cấp thông tin về giới tính thai nhi phải gắn với mục đích chẩn đoán, điều trị theo quy định.
Thực hiện đầy đủ trách nhiệm tư vấn trước và sau khi thực hiện dịch vụ kỹ thuật theo Điều 5 của Thông tư, trong đó cần giải thích cho người bệnh về phạm vi, ý nghĩa, giới hạn của dịch vụ kỹ thuật và khả năng không phát hiện được một số bệnh trong quá trình xét nghiệm.
b) Đối với bác sĩ lâm sàng và nhân viên tham gia tư vấn:
Đối chiếu tình trạng bệnh lý với Danh mục ban hành kèm theo Thông tư, kết hợp đánh giá chuyên môn và ý nghĩa lâm sàng của thông tin giới tính đối với chẩn đoán, tiên lượng hoặc quyết định xử trí trước sinh, sơ sinh.
Giải thích rõ cho thai phụ và gia đình về mục đích y tế của việc xác định giới tính thai nhi trong các trường hợp thuộc phạm vi quy định; không diễn giải Danh mục bệnh thành quyền được yêu cầu cung cấp thông tin giới tính.
Tôn trọng quyền của người bệnh, bảo đảm việc trao đổi và cung cấp thông tin trong phạm vi chuyên môn, đúng quy định về bảo mật thông tin người bệnh.
c) Đối với công tác quản lý, điều hành tại các khoa, phòng:
Tổ chức phổ biến nội dung Thông tư đến viên chức, người lao động có liên quan; bảo đảm nhân viên hiểu đúng phạm vi được phép và trách nhiệm trong quá trình thực hiện.
Rà soát hoạt động chuyên môn thuộc phạm vi phụ trách; kịp thời trao đổi với bộ phận chuyên môn liên quan khi có tình huống chưa rõ về căn cứ áp dụng.
Người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật nếu để xảy ra việc thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi không vì mục đích chẩn đoán, điều trị hoặc ngoài phạm vi quy định tại Thông tư.
3. Nhận diện đúng giới hạn kỹ thuật và trách nhiệm chuyên môn
Một nội dung đáng chú ý tại Điều 5 khoản 4 điểm d của Thông tư là quy định về trường hợp không phát hiện được bệnh, tật, hội chứng di truyền liên quan đến giới tính do giới hạn của kỹ thuật, phương pháp sàng lọc; không có yếu tố nguy cơ; hoặc do biến thể mới phát sinh dẫn đến việc không xác định được bệnh, từ đó không cung cấp thông tin về giới tính thai nhi để phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh.
Trong các trường hợp được quy định này, việc không phát hiện được bệnh và không cung cấp thông tin về giới tính thai nhi không bị coi là vi phạm quy định về chuyên môn.
Quy định trên thể hiện sự phân định giữa trách nhiệm chuyên môn của người hành nghề với những giới hạn khách quan của kỹ thuật và phương pháp sàng lọc, xét nghiệm. Tuy nhiên, không nên hiểu đây là căn cứ miễn trừ trách nhiệm trong mọi trường hợp không phát hiện được bệnh. Việc áp dụng phải đúng các điều kiện nêu tại Thông tư và gắn với việc thực hiện đúng quy trình chuyên môn, chỉ định kỹ thuật và trách nhiệm tư vấn.
4. Trách nhiệm thực hiện tại Trung tâm Y tế Thủy Nguyên
Thông tư số 11/2026/TT-BYT đặt ra yêu cầu đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc thực hiện đúng quy định về thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi và tư vấn cho đối tượng sử dụng dịch vụ kỹ thuật.
Tại Trung tâm Y tế Thủy Nguyên, các khoa, phòng và cá nhân có hoạt động chuyên môn liên quan cần chủ động nghiên cứu nội dung Thông tư, đối chiếu với chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt động chuyên môn được giao để tổ chức thực hiện phù hợp. Khi phát sinh tình huống chưa rõ về chuyên môn hoặc cách áp dụng quy định,
cần trao đổi với bộ phận chuyên môn, quản lý có thẩm quyền để được xem xét, hướng dẫn; không tự suy diễn hoặc áp dụng theo kinh nghiệm cá nhân.
Mỗi viên chức, người lao động cần nhận thức rõ: việc thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi trong trường hợp được pháp luật cho phép phải xuất phát từ yêu cầu chẩn đoán, điều trị, đúng danh mục và đúng phạm vi quy định. Thực hiện nghiêm túc Thông tư không chỉ là trách nhiệm tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện đạo đức nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp và trách nhiệm của ngành y tế trong bảo vệ sức khỏe bà mẹ, trẻ em và nâng cao chất lượng dân số.

Tài liệu tham khảo: Thông tư số 11/2026/TT-BYT ngày 15/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế; Luật Dân số số 113/2025/QH15; Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15.